Skip to content. | Skip to navigation

Personal tools

This is SunRain Plone Theme

Coliforms bacteria

โคลิฟอร์มแบคทีเรีย” แบคทีเรียบ่งชี้ความสะอาดของน้ำ

เป็นที่ทราบกันดีว่ามนุษย์ใช้น้ำเพื่อประโยชน์ในชีวิตประจำวันมากมาย ทั้งการอุปโภค บริโภค ตลอดจนการใช้น้ำเพื่อประโยชน์ทางด้านการเกษตรและอุตสาหกรรม ขณะเดียวกันน้ำส่วนหนึ่งหลังจากการใช้งานแล้วยังกลายเป็นน้ำเสียที่ต้องปล่อยทิ้งลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะหรือแหล่งน้ำตามธรรมชาติต่าง ๆ  เพื่อมั่นใจได้ว่าน้ำนั้นมีความสะอาดปลอดภัย เราจึงจำเป็นต้องตรวจสอบคุณภาพน้ำ ซึ่งในการตรวจสอบคุณภาพน้ำนั้นประกอบไปด้วยหลายด้าน เช่น  กายภาพ เคมี และจุลชีววิทยา

การตรวจสอบคุณภาพน้ำทางจุลชีววิทยาเป็นการวิเคราะห์เชื้อแบคทีเรียในน้ำ โดยเฉพาะแบคทีเรียในกลุ่มโคลิฟอร์ม (Coliform) คำว่า coliform มาจาก Colon ซึ่งหมายถึงลำไส้ใหญ่ เนื่องจากแบคทีเรียกลุ่มนี้พบได้ในลำไส้ของคนและสัตว์เลือดอุ่น เรียกโคลิฟอร์มแบคทีเรียในกลุ่มนี้ว่า ฟีคัลโคลิฟอร์ (Fecal coliform) ที่สำคัญได้แก่ Escherichia coli หรือ E. coli แต่ยังมีโคลิฟอร์มชนิดอื่นที่พบได้ในสิ่งแวดล้อมทั่วไป เช่น ดิน น้ำ อากาศ เรียกโคลิฟอร์มแบคทีเรียในกลุ่มนี้ว่า นอน-ฟีคัลโคลิฟอร์ม (Non-fecal coliform) ได้แก่ แบคทีเรียในสกุล Enterobacter, Klebsiella, Citrobacter, Serratia เป็นต้น

ลักษณะทั่วไปของโคลิฟอร์มแบคทีเรีย คือ ย้อมติดสีแกรมลบ รูปร่างเป็นแท่งหรือท่อนตรง ไม่สร้างสปอร์ เจริญได้ทั้งที่มีอากาศและไม่มีอากาศ สามารถหมักย่อยน้ำตาลแลคโตสที่อุณหภูมิ 35 องศาเซลเซียสได้ภายในเวลา 24-48 ชั่วโมง และให้ผลเป็นกรดและแก๊ส ไม่ทนความร้อน สามารถทำลายได้ง่ายด้วยความร้อนระดับการพาสเจอไรซ์ (pasteurization)

ลักษณะ Escherichia coli จากการย้อมสีแกรมและส่องภายใต้กล้องจุลทรรศน์

ที่มา:https://ssajm.org/viewimage.aspimg=SubSaharanAfrJ
Med_2014_1_4_168_144725_f3.jpg

แบคทีเรียในกลุ่มโคลิฟอร์มส่วนใหญ่ไม่ใช่จุลินทรีย์ก่อโรค แต่ปริมาณของโคลิฟอร์มแบคทีเรีย ใช้เป็นตัวบ่งชี้สุขลักษณะของน้ำ การพบโคลิฟอร์มแบคทีเรียในปริมาณมากจึงเป็นการบ่งชี้ถึงความไม่สะอาด ไม่ถูกสุขลักษณะ แสดงว่าน้ำนั้นถูกปนเปื้อนด้วยอุจจาระของคนและสัตว์เลือดอุ่น ซึ่งอาจมีเชื้อก่อโรคอันตรายอื่น ๆ ที่มากับอุจจาระปนอยู่ในน้ำด้วย เหตุผลที่มีการใช้โคลิฟอร์มแบคทีเรียเป็นตัวชี้วัดสุขลักษณะของน้ำ นอกจากจะพบในอุจจาระของคนและสัตว์เลือดอุ่นแล้ว ยังพบว่าจำนวนโคลิฟอร์มแบคทีเรียแปรผันตรงตามจำนวนของแบคทีเรียก่อโรค อีกทั้งมีความคงทนต่อสภาพแวดล้อมมากกว่าแบคทีเรียที่ก่อโรคอีกด้วย

ปัจจุบันศูนย์บริการตรวจสอบและรับรองมาตรฐาน คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ให้บริการการตรวจสอบคุณภาพน้ำประเภทต่าง ๆ ทั้งทางด้านกายภาพ เคมี และจุลชีววิทยา เพื่อเสริมสร้างความมั่นใจว่าน้ำที่ใช้อุปโภค บริโภค หรือน้ำเสียมีความปลอดภัยต่อผู้ใช้และสิ่งแวดล้อม

 

อ้างอิง http://www.foodnetworksolution.com/wiki/word/1127/coliform